حلقه ی فکری چراغ

ماهیت فطرت انسان خیر است یا شر؟در پاسخ به این سوال باید گفت که باید جنبه های ارزش شناختی و هستی شناختی را از هم تفکیک کرد.از جنبه هستی شناختی داشتن فطرت یک موهبت وکمال است (طبق این قاعده فلسفی که وجود هر چیز بر عدم آن فضیلت دارد) اما از منظر ارزش شناختی فطرت ماهیت و جهت گیری خاصی ندارد هر چند که برخی از گرایشات آن مانند خدا جویی وخدا پرستی جهت گیری دارد.به طور کلی می توان گفت که انسان ترکیبی از خیر و شر است و این انسان است که تعیین میکند که خیر باشد یا شر؟

فطرت وشخصیت

در آیه 82 سوره اسرا این چنین آمده است:«کل یعمل علی شاکلته» برخی مقصود از شاکله را  شخصیت می دانند  ومعتقدند که عوامل اجتماعی ،اراده فرد ،ویژگی های ارثی وفطرت انسان در شکل گیری آن سهیم اند .در حقیقت می توان گفت که به نوعی کلمه شاکله به تفاوت های فردی علی رغم داشتن فطرت و سرشت مشترک اشاره دارد. اما در باب سوالات زیادی مطرح است مانند این که آیا شاکله همان شخصیت است؟چقدر در آن اراده غالب است؟آیا می شود شاکله را به تمامه تحت تصرف اراده در آورد؟

در انتها دبیر جلسه به رابطه بین شاکله و فطرت اشاره کرده وفرمودند که ممکن است رابطه ی بین آن ها از سنخ دیالکتیک فرارونده باشد(دیالکتیک فرارونده یک علیت دو طرفه است به نحوی که منجر به دور نمی شود. برای مثال می توان از رابطه بین ایمان وعمل صالح سخن گفت.هم ایمان می تواند منجر به عمل صالح شود هم عمل صالح منجر به ایمان اما هر کدام از آن ها منجر به ایجاد لایه ی جدیدی در دیگری می شود یعنی در مرتبه ای ایمان می تواند مرتبه جدید تری از عمل صالح را ایجاد کند و بالعکس و به همین دلیل از دور مبرا می شود)رابطه فطرت وشاکله هم از این نوع می باشد شاکله موجبات بروز فطرت را فراهم می کند و در مرحله ای جدید تر فطرت منجر به ایجاد شاگله ای جدیدتر ومتعالی تر می شود و این شاکله افقهای جدید تری از فطرت را می گشاید.